Fahiş gıda fiyatlarına kalıcı neşter vurmayı hedefleyen ve uzun süredir kamuoyunun gündeminde yer alan yeni Hal Yasası düzenlemesinde sona gelindi. Dört bakanlığın ortak çalışmasıyla şekillendirilen ve sektör temsilcilerinin talepleri doğrultusunda 30 maddeden 9 maddeye indirilen tarihi taslak, AK Parti Meclis Grubu’ndaki incelemelerin ardından TBMM komisyon gündemine gelme aşamasına ulaştı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ile Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın açıklamaları, sebze ve meyve ticaretinde aracıları tamamen devre dışı bırakacak radikal değişikliklerin kapıda olduğunu gösteriyor.
İşte Meclis komisyonunda son şeklini alacak yeni yasanın piyasaya getireceği köklü yenilikler ve öne çıkan maddeleri:
1. Üretici Örgütlerine Dev Destek: Bedelsiz Arazi ve Vergi Muafiyeti
Yeni düzenlemenin kalbini üreticilerin pazarda doğrudan söz sahibi olması oluşturuyor.
Hazine Arazisi Tahsisi: Kendi toptancı halini kurmak isteyen üretici örgütlerine bedelsiz hazine arazisi sağlanacak.
Vergi Kolaylığı: Üretici örgütlerinin ortakları adına yapacağı satışlardaki gelir vergisi stopajı tamamen kaldırılacak.
Yer Oranı Artıyor: Toptancı hallerinde ve semt pazarlarında üretici birliklerine ayrılan zorunlu yer oranı yüzde 20'den yüzde 30'a çıkarılacak.
2. Zincirleme Aracılık ve El Değiştirme Dönemi Kapanıyor
Fiyatların tarladan çıkıp rafa gelene kadar katlanmasına yol açan en büyük etkenlerden biri olan "arada defalarca el değiştirme" dönemi yasaklanıyor.
Toptancı hali içinde komisyoncudan komisyoncuya ve tüccardan tüccara doğrudan mal alımı, satımı ve devri tamamen engellenecek.
Hal dışı tüccar olarak faaliyet gösterecek kişilere Ticaret Bakanlığı'ndan yetki belgesi alma ve teminat verme zorunluluğu getirilecek.
3. Ödemeler Tamamen Banka Üzerinden Olacak
Kayıt dışı ticaretin ve vergisel kayıpların önüne geçmek için tüm ekosistem dijital takibe alınıyor. Sektördeki tüm aktörler için net bir ödeme süresi tayin edilecek ve ürün bedellerinin bankalar üzerinden ödenmesi zorunlu kılınacak.
4. Stokçuluğa 3 Yıl Men ve Ağır Hapis Cezaları
Kural dışı fiyat tırmanışlarına ve piyasada yapay darlık oluşturanlara yönelik yaptırımlar en üst seviyeye çıkarılıyor.
Normalin üzerinde komisyon uygulayan ve fiyat spekülasyonu yapan aracılara hapis cezası verilmesi planlanıyor.
Stokçuluk veya piyasa dengesini bozucu eylemler nedeniyle ceza alan gerçek ya da tüzel kişiler, 3 yıl boyunca hiçbir kamu desteğinden yararlanamayacak.
5. Tarladan Markete Dijital Takip ve Yol Denetimleri
Gıda güvenliği ve doğru fiyatlandırma için ürünlerin tarladaki ilk hasadından market rafına kadar olan tüm ticari yolculuğu dijital altyapıyla anlık izlenecek. Bu takibin sahada da eksiksiz yapılması amacıyla kritik güzergahlara özel yol kenarı denetim istasyonları kurulacak. Ayrıca asgari teknik standartları karşılamayan niteliksiz toptancı halleri Ticaret Bakanlığı tarafından kapatılacak.
